Eén week voor de finale van de Braziliaanse stembusslag blijft het onmogelijk om voorspellingen te doen. Wat wel duidelijk is: het wordt een nek-aan-nek race, tenzij een debat of onverwachte gebeurtenis nog alles door elkaar schudt. Het exclusieve CNN-interview met lobbyist Roberta Luchsinger zorgde alvast voor een lawine aan reacties, vooral in het voordeel van Flávio Bolsonaro. Het is een episode die perfect toont hoe gespannen de sfeer is.
Luchsinger reageerde scherp op Lula, die haar een pilantra (bedriegster) noemde. Ze ontkende alles en kondigde aan dat ze een delação premiada wil aangaan — een deal waarbij ze informatie geeft in ruil voor strafvermindering. Daarbij zei ze dat ze niemand zal sparen, ook de president en zijn zoon Lulinha niet. Jarenlang waren ze bevriend; nu staat ze lijnrecht tegenover hen. Lula beweerde altijd dat hij haar niet kende, maar foto’s waarop ze samen poseren vertellen een ander verhaal.
Tijdens het interview zei ze dat Lulinha vergaderde met ministers en bedrijfsleiders, wat de ontkenningen van de president over mogelijke beïnvloeding onderuit zou halen. Het is een explosieve kwestie, midden in een campagne die al op scherp staat. Dit verhaal zal na de verkiezingen zeker nog verder uitrollen.
Intussen bezocht Flávio Bolsonaro Salvador, waar hij werd onthaald door een opvallend grote menigte in geel-groen. Bahia is traditioneel een PT-bolwerk, dus het is moeilijk te zeggen of dit een echte verschuiving is of gewoon een momentopname. De verdeeldheid is in elk geval voelbaar. Ik merk het ook in mijn eigen omgeving, waar ik het onderwerp liever vermijd. De spanning is groot, maar uitspraken over een “burgeroorlog” vanaf maandag lijken mij zwaar overdreven. Wie er ook wint, zo’n vaart zal het niet lopen.
Brasil Adiante — een weg uit de loopgraven
Wat mij vooral bezighoudt, is dat Brazilië ongeacht de winnaar een andere koers moet varen. De ideologische gevechten hebben het land uitgeput, terwijl de echte uitdagingen blijven liggen: onderwijs, infrastructuur, gezondheid, veiligheid, efficiënt bestuur. Het land heeft nood aan een agenda die niet vertrekt vanuit partijbelang, maar vanuit gezond verstand.
Daarom vind ik het project Brasil Adiante zo belangrijk. Het is geen partij, maar een groep van economen, juristen en specialisten uit allerlei domeinen die samen een plan hebben gemaakt voor de eerste 24 maanden van een nieuw bestuur. Hun boodschap is eenvoudig: stop met vechten, begin met bouwen.
Onderzoeker Daniel Duque berekende dat hun voorstellen tussen 2027 en 2036 honderden miljarden euro extra groei kunnen opleveren. Zelfs in het voorzichtigste scenario gaat het om € 210 miljard. In een normaal scenario € 415 miljard, en in een optimistisch scenario bijna € 690 miljard. Dat zijn bedragen die het land kunnen transformeren.
De voorstellen raken het dagelijks leven: beter onderwijs, een sterker gezondheidssysteem, meer veiligheid, een schoner milieu, moderne infrastructuur, een digitale overheid die werkt, een rechtssysteem dat vooruitgaat, en een overheid die minder geld verspilt. Sommige maatregelen kosten geld, andere besparen geld — maar samen vormen ze een coherent plan.
Een efficiëntere overheid alleen al kan tot 2036 € 194 miljard besparen. Dat geld kan worden gebruikt om te investeren in wat het land echt nodig heeft. Bovendien zou de overheidsschuld lager uitvallen dan wanneer men niets doet.
De voordelen komen niet alleen bij de overheid terecht, maar vooral bij gewone mensen en bedrijven: hogere productiviteit, meer inkomen, meer kansen. En de samenleving wint mee: minder verspilling, betere gezondheid, minder sterfte, milieuwinst.
In de eerste tien jaar levert vooral infrastructuur veel op: betere wegen, havens, waterwegen en universele toegang tot riolering en schoon water. Onderwijs volgt, en gezondheid blijft een belangrijke pijler. Op langere termijn wordt onderwijs zelfs de grootste motor van groei.
De rode draad is simpel: als Brazilië de ideologische strijd even laat voor wat het is en kiest voor beleid dat werkt, kan het land een enorme sprong vooruit maken. Brasil Adiante toont dat er een pad bestaat naar een rijker, gezonder en beter georganiseerd Brazilië — ongeacht wie de verkiezingen wint.
Ik hoop oprecht dat de volgende regeerders dit ook zien. Dat ze de kranten lezen. Dat ze begrijpen dat corruptie het land al veel te lang heeft verzwakt. En dat ze eindelijk kiezen voor een toekomst die boven partijbelang staat, niet omdat het makkelijk is, maar omdat het nodig is. Brazilië wordt al generaties lang het ‘eeuwige land van de toekomst’ genoemd. Het wordt tijd dat die toekomst eindelijk begint.