De Honger van de Braziliaanse Schatkist
Waar blijven de Biljoenen van 'Taxad'?
🇬🇧 🇧🇷 🇫🇷 🇩🇪 🇪🇸 🌐 → Use your browser’s translation tool
De Braziliaanse schatkist puilt uit, maar de maag van de staat rommelt nog steeds. In 2025 bereikten de staatsinkomsten een historisch record van ruim R$ 2,7 biljoen. Toch vertrekt minister van Financiën Fernando Haddad (foto) vervroegd, moe gestreden in een arena waar de honger naar uitgaven altijd groter is dan de bereidheid tot hervormen.
Het Getallen-Paradox: Biljoen of Triljoen?
Voordat we de erfenis van Haddad ontleden, moeten we een hardnekkig misverstand uit de weg ruimen. Brazilië gebruikt de “korte schaal” (zoals de VS), terwijl Europa de “lange schaal” hanteert. Dit zorgt voor grote verwarring bij het lezen van economisch nieuws:
1 Milhão: In beide systemen is dit 1 miljoen (6 nullen): 1.000.000
1 Bilhão (BR): Dit is in het Nederlands 1 miljard (9 nullen): 1.000.000.000
1 Trilhão (BR): Dit is in het Nederlands 1 biljoen (12 nullen): 1.000.000.000.000
De vuistregel: Wanneer u in de Braziliaanse pers leest over een recordopbrengst van R$ 2,7 trilhão, gaat het in onze taal dus om R$ 2,7 biljoen. Een astronomisch bedrag met 12 nullen.
De Missie van Haddad: Belasten voor Rechtvaardigheid?
Haddad kreeg al snel de bijnaam “Taxad” (een woordspeling op taxa, belasting). Zijn strategie was erop gericht het begrotingstekort te dichten door de inkomsten op te schroeven. Hoewel de markt hem bekritiseerde, was zijn argument gestoeld op een onmiskenbare waarheid: de enorme ongelijkheid in de Braziliaanse belastingdruk.
In Brazilië betaalt de middenklasse en de arme bevolking relatief de hoofdprijs via indirecte belastingen op consumptie, terwijl de allerrijksten vaak ontsnappen aan hun bijdrage. Haddad probeerde dit scheve evenwicht te herstellen door de focus te verleggen naar vermogen:
De “Super-rijken” belasting: Heffingen op exclusieve beleggingsfondsen en offshore-rekeningen die voorheen buiten schot bleven.
Dividenden: Het aanpakken van winstuitkeringen die in Brazilië historisch laag of niet belast werden.
De IOF-verhoging: Een maatregel die vooral de kapitaalkrachtige burger raakt bij het overboeken van geld naar het buitenland, met tarieven die in sommige gevallen stegen naar 3,5% of meer.
Haddads visie was dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen om de staat uit het slop te trekken. Het was een poging tot herverdeling die hem binnen de elite niet geliefd maakte.
Werken voor de Staat: Wanneer begint uw eigen jaar?
Hoe voelt dit voor de burger? Volgens het IBPT werkt de gemiddelde Braziliaan in 2025 maar liefst 149 dagen per jaar uitsluitend voor de fiscus. Pas op 29 mei begint men voor zichzelf te verdienen.
Het grote verschil met de Lage Landen? In Brazilië betaalt de burger vaak dubbel: één keer via de belasting voor matige publieke voorzieningen, en een tweede keer voor privé-zorg en privé-onderwijs om de kwaliteit te garanderen.
De Bodemloze Put: Brazilitis en het ‘Waterval-effect’
Waarom is die recordopbrengst nooit genoeg? Omdat de politieke en gerechtelijke kaste in Brazilië tot de duurste ter wereld behoort.
Het Waterval-effect (Efeito Cascata): Het maandsalaris van een minister van het Hooggerechtshof (STF) tikt de R$ 50.000 aan. Omdat dit het wettelijke plafond is, fungeert elke verhoging aan de top als een startsein voor het gehele gerechtelijke apparaat en de ambtenarij in de staten om hun eigen salarissen evenredig te verhogen. Een kleine verhoging in Brasília kost de belastingbetaler zo miljarden in de rest van het land.
Partijfinanciering: Het beruchte Kiesfonds (Fundo Eleitoral) slokt miljarden op voor marketing en campagnes van een versnipperd politiek landschap.
Operationele Verspilling: Terwijl Haddad naar geld zocht, rapporteerden staatsbedrijven in 2025 recordverliezen. Bovendien besteden Braziliaanse bedrijven jaarlijks gemiddeld 2.000 uur alleen al aan bureaucratie en belastingadministratie — tegenover minder dan 200 uur in de OESO-landen.
Conclusie: Een Systeem aan het Infuus
Haddad vertrekt uit een regering waar hij het niet alleen aan de stok had met “de markt”, maar vooral met zijn eigen partijgenoten die de hand niet op de knip wilden houden. Hij laat een schatkist achter die voller is dan ooit, maar ook een land dat beseft dat je een begrotingstekort niet eeuwig kunt oplossen door alleen maar meer belasting te heffen.
Foto: Valter Campanato/Agência Brasil
De Braziliaanse staat blijft een reus met een onverzadigbare honger, zolang de privileges van de “Drie Machten” onaangeroerd blijven en de burger de rekening betaalt voor een bureaucratie die zichzelf in stand houdt.