De paca, de president en de peilingen
Hoe een zondagse maaltijd uitgroeide tot een politieke storm.
🇬🇧 🇧🇷 🇫🇷 🇩🇪 🇪🇸 🌐 → Use your browser’s translation tool
De jongste peiling omtrent de kansen van de twee voornaamste rivalen voor de verkiezingen in oktober, Lula da Silva en Flávio Bolsonaro, bevestigt dat de leider van de arbeiderspartij in nauwe schoentjes staat. Voor de peiling van Meio/Ideia werden 1.700 personen ondervraagd tussen 3 en 7 april.
Senator Flávio Bolsonaro (PL-RJ) staat op 45,8% van de stemintenties, tegenover 45,5% voor president Luiz Inácio Lula da Silva (PT) in een mogelijke tweede ronde van de strijd om het Planalto. Het resultaat betekent een technische gelijkstand tussen de twee. Wat vooral opvalt is het niveau van afkeuring. Lula wordt negatief beoordeeld door 51%, Flávio door 45%.
Interview ICL Notícias
In een interview met ICL Notícias geeft Lula aan dat hij nog niet definitief heeft besloten of hij zich herkiesbaar stelt. Hoewel hij eerder signalen gaf dat hij opnieuw zou willen meedoen, stelt hij nu dat dit pas in juni 2026 echt duidelijk wordt. Hij verbindt hier een aantal voorwaarden aan. Zo wil hij alleen kandidaat zijn als “hij het land echt iets nieuws te bieden heeft” en niet alleen meedoet om het meedoen.
Politieke situatie
Lula merkt dat hij op dit moment politiek wat meer alleen staat. Het vormen van een brede groep partijen om hem te steunen is lastiger dan voorheen. Dit heeft ook praktische gevolgen, zoals mogelijk minder zendtijd op televisie dan zijn tegenstanders.
Volgens politiek analisten is deze uitspraak deels een tactische zet. Hij lijkt hiermee zijn eigen partij en bondgenoten wakker te willen schudden om meer eenheid te vormen. Tegelijkertijd speelt de groei van de oppositie in de peilingen een rol. Lula benadrukt dat hij alleen de strijd aangaat als er een sterke coalitie is om te voorkomen dat partijen die hij als “fascistisch” omschrijft weer aan de macht komen.
Binnen de partij wordt er achter de schermen al nagedacht over andere namen, zoals Fernando Haddad of Camilo Santana, mocht Lula besluiten om toch niet mee te doen. Officieel blijft de boodschap echter dat Lula de belangrijkste kandidaat is, mits de politieke omstandigheden gunstig zijn.
De huidige president wordt nu al maanden neergesabeld op de sociale media, iets wat hijzelf, vaak onbewust en vanuit een goedbedoelde spontaniteit, lijkt te versterken door uitspraken en momenten die telkens opnieuw voer worden voor controverse. Het recente verhaal van een zondagse maaltijd met het vlees van een paca gooide enkel nog wat vuur op de discussies. Wat begon als een huiselijk tafereel — Janja die in haar keuken een traditioneel gerecht bereidt voor het paasmaal — veranderde in een nationaal gespreksonderwerp zodra het filmpje online verscheen. In de video toont ze hoe ze het vlees, dat twee dagen had gemarineerd, langzaam laat garen, terwijl Lula op het einde in beeld komt om het gerecht uitbundig te prijzen. Op dat moment maakt Janja een speels grapje: “Quero ser chamada de Ana Maria Braga”, een verwijzing naar de beroemde tv-presentatrice die in Brazilië synoniem staat voor kookprogramma’s en culinaire gezelligheid. Het was duidelijk bedoeld als een luchtige knipoog, een moment van humor tussen twee mensen die samen een maaltijd delen.
Maar zodra duidelijk werd welk vlees er op tafel lag, sloeg de sfeer om. De paca, een groot Zuid-Amerikaans knaagdier met een gespierd lichaam en een gevlekt bruin vachtpatroon, leeft vooral ’s nachts in bossen en dichtbegroeide gebieden. Het dier plant zich traag voort — meestal slechts één jong per worp — waardoor populaties zich moeilijk herstellen wanneer er op gejaagd wordt. Precies daarom valt de paca in Brazilië onder strikte milieubescherming. De Faunawet verbiedt de jacht op wilde dieren, en de paca is een van de soorten die het vaakst opduikt bij illegale jachtoperaties. Handel in vlees van wilde paca is verboden. Alleen wanneer het dier afkomstig is uit een door Ibama geautoriseerde fokkerij mag het vlees legaal worden verkocht. Zulke fokkerijen moeten aantonen dat de dieren legaal zijn verkregen, dat de kweekomstandigheden voldoen aan de regels en dat elke stap in de keten traceerbaar is. Het opzetten van zo’n bedrijf vergt maanden van vergunningen, inspecties en documentatie.
Janja reageerde snel op de kritiek en verduidelijkte dat de paca een cadeau was van een erkende producent, volledig binnen de regels. Ze verwees zelfs naar een reportage van Globo Rural die diezelfde dag een legale pacafokkerij had bezocht, om te onderstrepen dat het vlees niet uit illegale jacht afkomstig was. Toch bleef de storm aanhouden, want pacavlees is niet alleen gevoelig omwille van de bescherming van het dier, maar ook omwille van de prijs. In gespecialiseerde markten en restaurants kan het oplopen tot R$ 150 tot R$ 300 per kilo, soms zelfs meer. Het is een nicheproduct, schaars en duur, vooral geconsumeerd door een welgesteld publiek of in gastronomische restaurants. Dat maakte het beeld van Lula die geniet van een van de duurste vleessoorten van het land bijzonder explosief, zeker in een land waar voedselonzekerheid nog steeds een realiteit is en waar de president zich graag profileert als iemand die de strijd tegen honger centraal stelt.
Op sociale media werd die tegenstelling genadeloos uitgespeeld. Critici koppelden het gerecht aan de bredere perceptie dat de politieke elite ver afstaat van de dagelijkse realiteit van gewone Brazilianen. De term “carne de caça” (vlees van wilde dieren), die in de video opdook, werd door sommigen geïnterpreteerd als een verwijzing naar wild vlees, wat de verwarring nog vergrootte. Zelfs milieuminister Marina Silva werd in de storm meegezogen, niet omdat zij iets had gezegd, maar juist omdat zij zweeg. Voor haar critici was dat een teken van inconsequentie: hoe kan een minister die bekendstaat om haar milieubewuste profiel zwijgen wanneer de presidentiële familie een beschermd dier eet, legaal of niet? Ondertussen vroeg een oppositiepoliticus formeel om opheldering bij de procureur-generaal, met de vraag om de herkomst van het vlees te onderzoeken.
Zo werd een onschuldig bedoelde paasmaaltijd, compleet met een grapje over Ana Maria Braga, een symbool in een veel groter debat. Het filmpje legde de fragiele balans bloot tussen natuurbehoud en consumptie, tussen elite en gewone burgers, en tussen politieke retoriek en dagelijkse praktijk. In een klimaat waarin elke uitspraak en elk beeld onder een vergrootglas ligt, bleek zelfs een huiselijk kookmoment genoeg om een nieuwe golf van reacties te ontketenen.
Illustraties: YouTube - Facebook - Reproductie