In mijn vorige bijdrage had ik het over de naderende verkiezingen en de politieke verdeeldheid die naar mijn gevoel in de weg staat voor verdere ontwikkelingen en het klassieke gezegde “Brazilië is op weg naar de toekomst” (maar lijkt nooit aan te komen) nog maar eens bevestigd.
Het is begrijpelijk: politiek is niet altijd een boeiend onderwerp voor de lezers van Link2Brazil. Toch blijft het belangrijk, net zo belangrijk als in eigen land, of voor de niet-Brazilianen die hier wonen. Het valt me trouwens op dat sommigen onder hen er niet voor terugschrikken om hun eigen mening te ventileren via sociale media. Niks mis mee, maar ik probeer het te vermijden.
Wat wél opvalt: ook internationale media volgen de ontwikkelingen nauwgezet en zeggen onverbloemd hun mening. The Economist publiceerde gisteren een artikel dat niet alleen de inhoud van mijn vorige bijdrage bevestigt, maar verder gaat en kritiek geeft die weinig ruimte laat voor twijfel.
De titel luidt: “Brazilië keert de rug naar de toekomst bij verkiezingen met ontmoedigende kandidaten.” Het stuk opent met een vergelijking met een vliegtuig dat “op de startbaan stilstaat”. De ontmoedigende kandidaten worden samengevat als de confrontatie tussen president Lula (PT) en de familie Bolsonaro (PL), meer precies de oudste zoon Flávio.
“Geen van beiden overtuigt als het gaat om de aanpak van de twee grootste problemen van Brazilië: de diepgewortelde corruptie en de onophoudelijke groei van de overheidsuitgaven.”
Beide kemphanen worden bovendien respectievelijk omschreven als “achterhaald links” (Lula) en een “nepo-kind” (Flávio).
Daarna somt het artikel de natuurlijke rijkdommen op en wijst het op de diversiteit van het Braziliaanse volk. Ook de bouw van Brasília in de jaren vijftig komt aan bod, met “straten in de vorm van een vliegtuig, symbool voor een land dat klaar is om op te stijgen. Helaas staat het nog steeds op de startbaan.”
Verder:
“In de afgelopen halve eeuw is de Braziliaanse economie, in plaats van het luchtruim te kiezen, zowel ten opzichte van vergelijkbare landen als ten opzichte van de gemiddelde wereldwijde groei tot stilstand gekomen. De algemene verkiezingen van 4 oktober bieden weinig hoop op een ommekeer.”
De vergelijking is niet nieuw. In 2009 publiceerde The Economist de iconische omslag waarop het Christusbeeld als een raket de lucht in schiet, met de titel Brazil takes off. Vier jaar later, in 2013, werd dat optimisme ingeruild voor een reportage vol kritiek. Op de omslag was Christus in een ongecontroleerde duikvlucht te zien, met de vraag of Brazilië zijn kans om het “land van de toekomst” te worden had verspeeld.
The Economist pleit voor economische hervormingen en lagere overheidsuitgaven en ziet de kandidatuur van Renan Santos (Missão) als de enige die het dichtst in de buurt komt van “wat het moment vereist”.
Maar, zo stelt het blad, Santos noch enige andere outsider slaagde erin om de politieke machines van Lula en Bolsonaro te doorbreken. Daardoor stevent Brazilië af op een voorspelbare crisis, waardoor de “schitterende toekomst van het land nog minstens vier jaar in de wacht blijft staan — maar dood is ze niet.”
Veel belangrijke instellingen functioneren nog steeds, ondanks corruptie en politici die gewend zijn aan het uitdelen van gunsten en overheidsgeld. De Federale Politie wordt geprezen, net als de “felle en onafhankelijke pers”, de wereldwijd gerespecteerde diplomatie en zelfs het hoogste gerechtshof, dat Bolsonaro buitenspel zette wegens zijn betrokkenheid bij een poging tot staatsgreep — “ondanks de vele tekortkomingen”.
Lula wordt verweten dat hij, ondanks een correcte houding tegenover het milieu, “bijzonder weinig deed om de economische groei te stimuleren of de overheidsuitgaven onder controle te krijgen”, en dat hij “er niet in slaagde economische hervormingen door te voeren”. Zijn leeftijd — binnenkort 81 — wordt vergeleken met Joe Biden, die op dezelfde leeftijd zijn kandidatuur voor de Amerikaanse verkiezingen introk.
Flávio Bolsonaro wordt daarentegen beschreven als iemand die “ontkent dat de mens verantwoordelijk is voor de klimaatverandering, vraagtekens zet bij de betrouwbaarheid van de elektronische stemmachines en suggereert dat hij de uitslag niet zal respecteren als Lula wint”.
“Zijn belangrijkste voorstel is zijn vader gratie te verlenen, die in september 2025 werd veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf wegens het plannen van een staatsgreep, waaronder een plan om Lula te vermoorden.”
Volgens The Economist zorgt dit alles ervoor “dat gewone Brazilianen zich zonder hoop voelen”.
Het waarschijnlijke scenario is er een waarin een crisis ontstaat door de sterke versnelling van de schuldenlast en de financieringskosten van de overheid, wat zou leiden tot inflatie en recessie.
“Misschien wenden de Brazilianen zich dan pas tot iemand die bereid is het impopulaire idee te verdedigen dat offers nodig zullen zijn om een toekomst op te bouwen waarin een land dat zo rijkelijk is gezegend nooit meer gedwongen wordt te kiezen tussen twee zulke ontmoedigende kandidaten.”
Het artikel bevestigt grotendeels alles wat hier eerder al gepubliceerd werd, geschreven door een niet-Braziliaan die hier al vele jaren woont en het land van dichtbij zag veranderen. Stemmen doe ik niet, maar ik leef tussen de mensen die dat wel doen, observeer het allemaal van binnenuit, maar zonder een kamp te kiezen.
Het liefst zou ik de afbeelding van een omhoogschietend Christusbeeld, zoals The Economist op zijn cover afbeelde in 2009, nog eens willen terugzien.
Immers, hoop doet leven — nietwaar.