Juiz de Fora: Het leed van een aangekondigde tragedie
De rauwe werkelijkheid achter de bureaucratische waarschuwingen.
🇬🇧 🇧🇷 🇫🇷 🇩🇪 🇪🇸 🌐 → Use your browser’s translation tool
Het liefst van al zou ik graag alle dagen goed nieuws brengen over Brazilië, met wat duiding, uitleggen hoe de dingen hier functioneren, hoe de Braziliaanse maatschappij in elkaar zit. Helaas hoort het onderstaande daar ook bij, om redenen die ik eerder al, in andere nieuwsbrieven, uitlegde. Een flink deel van het land wordt (weeral) geteisterd door hevige regens, niet alleen in het zuiden maar deze keer ook in de staat Minas Gerais.
Terwijl de regen in de Zona da Mata van die deelstaat met een ongekende woede naar beneden klettert, herhaalt zich in de stad Juiz de Fora een tragedie die we in Brazilië maar al te goed kennen, maar die elke keer weer even hard aankomt. Het is de kroniek van een aangekondigde ramp, waarbij de cijfers van deze week – meer dan 46 doden en duizenden daklozen – slechts het topje van een ijsberg zijn die al decennia onder het oppervlak drijft.
Het regent in Juiz de Fora niet zomaar; de hemelsluizen zijn deze februari volledig opengezet. Met een recordhoeveelheid van 584 millimeter in één maand – het dubbele van wat normaal is – is de bodem verzadigd tot het breekpunt. Maar het echte probleem zit hem niet alleen in het weer. Het zit in de manier waarop de stad is gegroeid: tegen de hellingen op, vaak zonder plan, en bijna altijd met een dodelijk optimisme dat “het wel los zal lopen”.
De 9e Plaats op een Lijst die Niemand Wil Aanvoeren
Wist je dat Juiz de Fora de 9e stad van heel Brazilië is met de meeste inwoners in risicogebieden? Bijna een kwart van de bevolking, zo’n 129.000 mensen, woont op plekken waar de grond onder hun voeten letterlijk kan wegsmelten. Het zijn de wijken waar “autoconstructie” de norm is. Men bouwt wat men kan, op grond die goedkoop is omdat ze gevaarlijk is. Hellingen van meer dan 30 procent worden volgezet met huizen zonder fatsoenlijke afwatering.
Wanneer de regen dan valt, zoals nu, werkt dat water als een smeermiddel. Het dringt diep door in de onstabiele grond, verzadigt de bodem en verandert een stevige heuvel in een dodelijke modderstroom. In wijken als Parque Burnier en Vila Ideal zien we nu het resultaat: huizen die als kaartenhuisjes in elkaar storten omdat de fundering nooit berekend was op de horizontale druk van een verschuivende aardmassa.
Een Geprogrammeerde Ramp
Dit is wat ik een “geprogrammeerde ramp” zou noemen. Het is de optelsom van extreme regenval – die door klimaatverandering steeds vaker en heviger optreedt – en de historische realiteit dat de armere bevolking nergens anders heen kan. Voor velen is wonen op de helling geen keuze, maar de enige optie.
De beelden uit de Zona da Mata (ik bespaar u ergste), met modder die huizen en levens opslokt, zijn een bittere bevestiging van wat we eerder al concludeerden: bouwen op risicovolle plaatsen is Russische roulette spelen met de natuur. En zoals de actuele situatie in Juiz de Fora laat zien, verliest de mens die strijd bijna altijd zodra het water de overhand krijgt.
Foto’s: Tomaz Silva/Agência Brasil
Wie zich abonneert, krijgt nieuwe stukken per mail. Wie dat niet wil, kan alles hier gewoon lezen.