Brazilië laat zich op vele manieren ontdekken: via zijn politiek, zijn bewoners, hun vreugdes en zorgen, maar ook via de overweldigende diversiteit van zijn landschappen. Wie het archief van Link2Brazil erop naslaat zal vaststellen dat het om een soort ontdekkingsreis gaat, een reis waaraan je begint maar niet weet waar het eindigt. Het land beschikt over een enorme bodemrijkdom, reserves aan ijzererts, goud, niobium, de zogenaamde terras raras (zeldzame aardmetalen), grondstoffen die steeds belangrijker worden voor de technologie van de toekomst. De grootste zoetwaterreserves rusten onder grote delen van het land, terwijl vruchtbare bodems al eeuwenlang de landbouwproductie voeden. Maar...
Niet alle ondergrondse rijkdom laat zich ontginnen, verhandelen, exporteren. In het noordoosten van de deelstaat Goiás schuilt een heel ander soort schat: een ondergrondse wereld van kathedraalachtige grotten, verborgen rivieren en galerijen die miljoenen jaren nodig hadden om hun huidige vorm aan te nemen. Het grottencomplex van Terra Ronca behoort tot de indrukwekkendste van Zuid-Amerika en vormt een natuurlijke rijkdom die niet in tonnen of kubieke meters wordt gemeten, maar in verwondering.
Dergelijke complexen vindt je ook in Slovenië, waar het beroemde Škocjan-stelsel op de Werelderfgoedlijst staat, of in het Amerikaanse Mammoth Cave National Park, het langste bekende grottenstelsel ter wereld. Men zal verrast zijn door wat zich onder de Cerrado van Goiás bevindt. Terra Ronca mag internationaal minder bekend zijn, maar de monumentale zalen, ondergrondse rivieren en indrukwekkende omvang maken het zonder twijfel tot een van de opmerkelijkste grottengebieden van Zuid-Amerika..
Terra Ronca
De naam Terra Ronca (”dreunende aarde”) verwijst naar het donderende geluid van water dat door de grotten weerklinkt.
Het “Parque Estadual de Terra Ronca” werd opgericht om dit uitgestrekt gebied vol grotten, ondergrondse rivieren en kalksteenformaties te beschermen. Het park telt tientallen grotten, variërend van enorme galerijen tot verborgen spelonken waar het geluid van stromend water tegen de rotswanden weerkaatst, waarvan de Gruta Terra Ronca de bekendste is. Desondanks blijft het gebied een uitzondering op de Braziliaanse toeristische kaart. Zelfs veel Brazilianen hoorden er nog nooit van.
De vraag is: waarom is Terra Ronca nog altijd zo onbekend bij buitenlandse reizigers?
Ligging
Je vindt het park en het grottenstelsel in de deelstaat Goiás, nabij de grens met Bahia. Het is een afgelegen ligging die bijdroeg aan de authenticiteit van het gebied.
Er zijn kleine- en enorm grote grotingangen, ondergrondse rivieren, kalksteenformaties, de gebruikelijke stalagmieten en stalagtieten. Om een idee te geven van de omvang: sommige zalen voelen meer aan als ondergrondse kathedralen dan als gewone ondergrondse gangen.
Voor wie?
Terra Ronca is zowel geschikt voor de avontuurlijke reizigers als voor natuurliefhebbers, fotografen, grotverkenners en liefhebbers van speleotoerisme. Wie niet houdt van wandelen, veel comfort verwacht, alleen reist voor zon en strand, zoekt beter een andere bestemming. Voor sommige lijders aan claustrofobie, geldt dezelfde raad. Anderzijds: opvallend genoeg zijn veel van de bekendste grotten zo ruim dat sommige bezoekers met lichte claustrofobie zich er comfortabeler voelen dan verwacht.
Je bereikt het gebied via stoffige wegen in een landelijke omgeving. De eerste aanblik is een gigantisch grote ingang van een grot. Eenmaal binnen merk je meteen een wijziging van de temperatuur, en hoor je het geluid van stromend water. Hoe dieper je de grot binnendringt, hoe meer indrukwekkende lichtbundels, stalactieten en enorme ruimtes zich openbaren. Andersom verlaat je het complex gegarandeerd met een gevoel van bewondering.
De meest aangename periode van het jaar voor een bezoek is de droge periode, ongeveer van mei tot september. De wandelpaden zijn dan beter begaanbaar en de toegang tot de grotten meestal eenvoudiger. In het regenseizoen kunnen sommige routes moeilijker toegankelijk zijn door stijgende waterstanden.
Gids
Een Terra Ronca bezoek gebeurt het best onder begeleiding van een lokale gids. Zij kennen de veiligste routes door het bijzonder uitgestrekte grottenstelsel, niet alleen dat: ze delen ook boeiende verhalen over de geschiedenis, geologie en natuur van het gebied. Bovendien zijn sommige grotten sowieso uitsluitend onder begeleiding toegankelijk.
Kleding
Lichte, comfortabele kleding die wat vuil mag worden is ideaal. In de grotten blijft de temperatuur meestal aangenaam, maar het kan er vochtig zijn. Een extra T-shirt of lichte jas kan prettig zijn na passages door water of modder. Stevige wandelschoenen met een goede grip zijn sterk aan te raden. De ondergrond varieert van rotsachtig en modderig tot gladde kalksteen, waardoor gewone sneakers soms tekortschieten.
Voor fotografen
Wie foto’s wil maken, doet er goed aan een waterdichte hoes of dry bag mee te nemen. Tijdens sommige excursies moeten bezoekers beekjes of ondergrondse rivieren oversteken en de hoge luchtvochtigheid kan elektronische apparatuur extra belasten.
Praktisch: hoe bereik je Terra Ronca?
Gezien de ligging (Goiás, nabij de grens met Bahia), moet je naar de gemeente São Domingos, op ongeveer 600 km van de hoofdstad Goiânia. Kom je vanuit het buitenland, dan kies je best voor een internationale vlucht naar de nationale hoofdstad Brasília, de meest praktische toegangspoort. Vervolgens reis je verder met een huurwagen of georganiseerde excursie naar São Domingos. Vandaar uit gaat het verder naar het park en de verschillende grotten.
Terra Ronca is geen bestemming van grote resorts of luxe hotels, iets wat naar mijn gevoel bijdraagt aan het authentieke karakter. Eenvoudige hostels en campings in het dorp São João zijn gericht op natuurliefhebbers en avontuurlijke reizigers. Bij de ingang van het park vind je een pousada, een andere ligt vlak voor de ingang van de beroemde grot Terra Ronca. Je kan er een daguitstap van maken indien je weinig tijd hebt, maar twee of drie dagen geven voldoende tijd om verschillende grotten te bezoeken, om watervallen en ondergrondse rivieren te ontdekken. Het natuurgebied is bijzonder uitgestrekt (ongeveer 57.000 hectare, of zowat 570 km2). Terra Ronca is dus geen bestemming die je zomaar “even meepikt”. Een verblijf van vier dagen is beslist niet overdreven.
Binnen het park bevinden zich meer dan 200 grotten, volgens recente toeristische en regionale bronnen. Anderen spreken over meer dan 260 geïnventariseerde grotten en spelonken in de regio Terra Ronca. Het is een echte wereld op zich, een ‘off the beaten’ bestemming die nog lang nazindert nadat het geluid van de ondergrondse rivieren is verstomd.
Foto’s: Caio Ribeiro - Rafael Rodrigues Camargo - Gabrielly Sousa de Moraes - Danilo Curado - Aurélio Reis - Marcelo de Almeida da Fonseca - José Humberto Matias De Paula / Wikimedia Commons - Governo de Goiás