Only in Brazil: De "onzinfluencer" met een schuld van 1,7 miljard reais
Hoe een familie uit de favela’s van Duque de Caxias via de tabaksindustrie en de kerk een miljardenimperium bouwde op kosten van de belastingbetaler.
🇬🇧 🇧🇷 🇫🇷 🇩🇪 🇪🇸 🌐 → Use your browser’s translation tool
Je mag dan al jaren in Brazilië wonen en je nergens meer over verbazen, toch komt er altijd weer een moment dat aanleiding geeft tot hoofdschudden en de gedachte “Only in Brazil”. Ik kende Sara niet en moest zelfs even rondzoeken om te begrijpen om wie het gaat.
Sarah Poncio Silva de Souza (28), afkomstig uit Duque de Caxias, is een Braziliaanse zakenvrouw, digitale influencer en politica, verbonden aan de partij Solidariteit. Ze werd bekend door haar activiteiten op sociale media, waar ze miljoenen volgers verzamelde. In 2022 stelde ze zich kandidaat voor de zetel van afgevaardigde voor de Republikeinse Partij van Sociale Orde. Ze was de eerste kandidaat van de partij en erfde de zetel in de gemeenteraad van Rio de Janeiro als opvolgster van Tande Vieira die burgemeester werd in Resende. De influencer verwierf bekendheid door de aanwezigheid van de familie Poncio op sociale media. De leden van de familie staan bekend als de “Braziliaanse Kardashians” vanwege hun frequente verschijningen in de roddelpers.
Om de verbijsterende situatie rondom Sarah Poncio goed te begrijpen, is het noodzakelijk om eerst stil te staan bij het begrip “Devedor Contumaz”. Deze term duikt steeds vaker op in de Braziliaanse politiek en rechtspraak en laat zich vertalen als een “stelselmatige wanbetaler”. Het gaat hier niet om een ondernemer die door pech tijdelijk in financiële nood zit, maar om personen of bedrijven die van het niet-betalen van belastingen een cruciaal onderdeel van hun verdienmodel hebben gemaakt. Zij gebruiken het geld dat eigenlijk naar de schatkist zou moeten gaan om hun concurrentiepositie te verbeteren of om een buitensporig luxueuze levensstijl te financieren, in de wetenschap dat de juridische molens in Brazilië tergend traag draaien.
De zaak rondom Sarah is een schoolvoorbeeld van deze praktijk en tart elk bevattingsvermogen. Uit recente gegevens van de federale belastingdienst blijkt dat deze afgevaardigde een totale schuld heeft opgebouwd van maar liefst 1,7 miljard reais (ongeveer 285 miljoen euro). Voor Europese lezers is het belangrijk te weten dat men in Brazilië voor dit bedrag de term bilhão gebruikt, wat dus staat voor zeventienhonderd miljoen reais. Sarah Poncio is niet zomaar een politica; ze is wat we een “onzinfluencer” kunnen noemen. Ze bereikt miljoenen mensen die urenlang op hun celular scrollen en vaak kritiekloos de schone schijn slikken die daar wordt opgevoerd, terwijl de werkelijkheid achter de schermen van een heel andere orde is.
De schuld is niet opgebouwd door een enkele administratieve fout, maar is verspreid over meer dan zeventig verschillende inschrijvingen in het officiële register van schuldenaren van de Unie. Het grootste deel van deze astronomische som bestaat uit onbetaalde sociale premies en inkomstenbelastingen. De wortels van deze schuld liggen bij haar vader, Márcio Poncio. Hij is de drijvende kracht achter de familiale belangen in de tabaksindustrie, met name via het bedrijf Indústria de Fumos Sul Americana. Dit bedrijf alleen al is de staat ongeveer 1,4 miljard reais (circa 235 miljoen euro) verschuldigd. Daarnaast profileert de vader zich als voorganger van de Igreja Pentecostal Anabatista. Het is een bekend en pijnlijk fenomeen in Brazilië: de combinatie van het evangelie en zakelijk gewin waarbij men de gewone burger pluimt. Terwijl de gelovige wordt aangespoord om bijdragen te leveren aan de kerk, gebruikt de familie die middelen om een leven van extreme luxe te leiden, dat breed wordt uitgemeten op sociale media.
Wat dit verhaal een extra wrange bijsmaak geeft, is de afkomst van de familie. De Poncio’s komen uit Duque de Caxias, een grauwe voorstad van Rio de Janeiro die mijlenver verwijderd ligt van de mondaine stranden van Ipanema of Leblon, ook een wijk die ik vrij goed ken omdat ik er enkele jaren werkte. Márcio Poncio begon zijn carrière daar op veertienjarige leeftijd in de garage van zijn vader en werkte later als arbeider in een sigarettenfabriek. Zijn religieuze pad begon zelfs in een kleine kerk in de beruchte Favela do Lixão, een van de armste en meest vervuilde plekken van de regio. Het is het ultieme “van krantenjongen tot miljardair” verhaal, maar dan wel een miljardair die gefinancierd lijkt door de belastingbetaler. Juist in een regio als Duque de Caxias, waar armoede en een gebrek aan publieke voorzieningen de dagelijkse realiteit bepalen, komt het nieuws over een miljardenschuld aan de gemeenschap extra hard aan.
De vergelijking met de gegevens die Sarah zelf aanleverde bij de kiesraad maakt de cirkel rond. Terwijl de schuld in de miljarden loopt, gaf zij op over een vermogen te beschikken van slechts 2 miljoen reais (circa 335.000 euro), inclusief driehonderdduizend reais (ongeveer 50.000 euro) in contanten. Dat een volksvertegenwoordiger met een dergelijke persoonlijke en familiale schuld aan de gemeenschap nog steeds een publiek ambt bekleedt, zorgt voor grote verontwaardiging.
Dit roept de terechte vraag op hoe dergelijke figuren deze schulden kunnen opstapelen zonder dat de fiscus ingrijpt, terwijl de gewone burger al bij het kleinste foutje in zijn jaarlijkse aangifte wordt aangepakt. Het antwoord schuilt in een juridisch doolhof van eindeloze beroepsprocedures. Invloedrijke families hebben de middelen en dure advocaten om jarenlang te procederen tegen belastingaanslagen door telkens nieuwe bezwaren aan te voeren, waardoor de definitieve inning decennialang wordt uitgesteld. Ondertussen blijft het bedrijf gewoon draaien en wordt de schuld door inflatie en herstructureringen vaak een abstract getal op papier.
Hoewel de krant Estadão de feiten gedetailleerd publiek maakte, blijft een inhoudelijke reactie van de afgevaardigde vooralsnog uit. Het illustreert de enorme kloof tussen de wet die geldt voor de gewone man met zijn smartphone en de schijnbare onschendbaarheid van de politieke en religieuze elite.
Illustraties: AI Gegenereerd - Instagram reproductie