Van een Romeinse cel naar de 'Bijenkorf' in Brasília
De aanstaande uitlevering van Carla Zambelli vormt het sluitstuk van een turbulent politiek circus vol radicale buitenstaanders en provocateurs.
🇬🇧 🇧🇷 🇫🇷 🇩🇪 🇪🇸 🌐 → Use your browser’s translation tool
Wie erbij was tussen 2018 en 2022, zal het met me eens zijn: de Braziliaanse regering leek toen soms meer op een circus dan op een ernstige overheid die er alles aan doet om de bevolking tevreden te stellen. Enkele uurtjes circus kunnen leuk zijn, maar vier jaar is wat te veel van het goede. Wanneer ik de archieven van BRNieuws erop nasla, stoot ik opnieuw op de ‘artiesten’ van destijds; niet alleen die in de piste van het officiële circus, maar ook de ongeleide projectielen in de marge die het erg bont maakten, zoals Sara Winter.
Haar echte naam was Sara Fernanda Giromini. In haar vroege jaren was zij een van de oprichters van de Braziliaanse tak van de feministische beweging Femen. In die tijd protesteerde zij met blote borsten tegen onder andere religie en de politieke gevestigde orde (onder meer tijdens de periode-Dilma). Later keerde zij het feminisme radicaal de rug toe, werd ze fel anti-abortus en een vurig aanhanger van Bolsonaro. In 2020 leidde zij de actiegroep “Os 300 do Brasil”. Zij zetten een kamp op in Brasília nabij de Esplanada dos Ministérios. De groep werd berucht toen zij vuurwerk afstaken in de richting van het gebouw van het STF (het Hooggerechtshof) als een vorm van intimidatie tegen de rechters. Ze droegen daarbij vaak maskers en fakkels, wat herinneringen aan de KKK opriep.
En dan de ministers van Onderwijs. Er waren er vier in korte tijd, eigenlijk zelfs vijf. Abraham Weintraub was extreem provocerend op sociale media, maakte ruzie met China en noemde de rechters van het STF in een besloten vergadering “vagabundos” (landlopers of schurken) die hij het liefst allemaal de gevangenis in zag gaan. Hij vluchtte uiteindelijk naar de VS om een arrestatie in Brazilië te ontlopen.
Olavo de Carvalho, inmiddels overleden, was een zelfbenoemde filosoof die vanuit de Verenigde Staten zijn zegje deed en veel invloed had op de bolsonaristen. Minister van Buitenlandse Zaken Ernesto Araújo was een diplomaat die geloofde dat klimaatverandering een “marxistisch complot” was en dat Brazilië een “paria” op het wereldtoneel moest durven zijn om zijn christelijke identiteit te beschermen. Hij was degene die de term “globalisme” als grootste vijand bestempelde. Blogger en oprichter van de site Terça Livre Allan dos Santos werd een centraal figuur in de onderzoeken naar nepnieuws en “antidemocratische daden”. Net als Weintraub vluchtte hij naar de Verenigde Staten om arrestatie te voorkomen, waar hij nog steeds verblijft.
Binnen de zogenaamde “bolsonarista”-vleugel van het parlement vielen vooral de volgende mensen op door hun extreme acties:
Daniel Silveira, een voormalig politieagent en afgevaardigde die een video plaatste waarin hij de rechters van het Hooggerechtshof verrot schold en pleitte voor het herstel van de AI-5 (het strengste decreet uit de militaire dictatuur). Hij werd gearresteerd, veroordeeld tot bijna negen jaar cel en door Bolsonaro persoonlijk begenadigd, maar zit inmiddels toch weer vast omdat hij de voorwaarden schond.
Bia Kicis: een voormalig officier van justitie die een van de felste voorstanders was van de “voto impresso” (het papieren stembewijs) en de geloofwaardigheid van de elektronische stemmachines constant in twijfel trok. Zij was ook een drijvende kracht achter protesten tegen de coronamaatregelen.
Roberto Alvim (Cultuur): hij werd wereldnieuws toen hij een video opnam waarin hij bijna letterlijk een toespraak van de nazi-propagandaminister Joseph Goebbels citeerde, inclusief Wagner-muziek op de achtergrond. Hij werd direct ontslagen na de internationale ophef.
Damares Alves: de minister van Vrouwen, Gezin en Mensenrechten (tegenwoordig senator). Een evangelische pastor die beroemd werd door haar uitspraak dat in een nieuw tijdperk “jongens blauw dragen en meisjes roze”. Ze deed ook bizarre beweringen, zoals dat ze Jezus in een guaveboom had gezien.
Carla Zambelli
Voormalig federaal afgevaardigde Carla Zambelli gaf soms de indruk dat ze een platonische crush had op Bolsonaro, maar zij huwde op 14 februari 2020 in Brasília met Antônio Aginaldo de Oliveira, een kolonel van de militaire politie en destijds de directeur van de Força Nacional de Segurança Pública. Voormalig rechter Sérgio Moro en zijn vrouw Rosângela waren officieel getuigen (padrinhos) bij het huwelijk. Moro hield zelfs een toespraak en danste de wals met de bruid.
Zambelli heeft een zoon, João Zambelli (geboren uit een eerdere relatie), die op dit moment (maart 2026) ongeveer 18 jaar oud is. Zijn verhaal is de laatste tijd weer in het nieuws gekomen vanwege de juridische problemen van zijn moeder. Er wordt gesproken over een mogelijke kandidatuur voor hem als gemeenteraadslid in São Paulo in 2028. João is zeer actief op sociale media (waaronder het overnemen van de accounts van zijn moeder toen die door de rechter werden geblokkeerd) en presenteert zichzelf als een slachtoffer van “politieke vervolging” door het Hooggerechtshof. Het feit dat Carla nu zelfs haar tienerzoon inzet om haar “legende” voort te zetten, onderstreept de messiaanse en dynastieke trekjes die veel van deze figuren uit de Bolsonaro-tijd kenmerkten.
Niet Untouchable
In tegenstelling tot wat Carla dacht toen zij medio juni vorig jaar van Brazilië naar Italië vluchtte, is de parlementariër niet “untouchable” op Italiaanse bodem. Afgelopen donderdag heeft de Italiaanse justitie haar uitlevering bevolen, gehoor gevend aan een verzoek van minister Alexandre de Moraes van het Braziliaanse Hooggerechtshof (STF).
De ex-afgevaardigde voelde zich in het buitenland beschermd tegen de Braziliaanse justitie en verklaarde destijds dat zij als Italiaans staatsburger “onaantastbaar” was. Hierbij negeerde zij een cruciaal verschil tussen de Braziliaanse en de Italiaanse grondwet: de Italiaanse wetgeving staat de uitlevering van eigen burgers namelijk wel toe. Na haar vlucht legde haar eigen advocaat de zaak onmiddellijk neer. Het besluit tot uitlevering wordt de komende dagen officieel meegedeeld aan de Braziliaanse regering. Bij aankomst in Brazilië zal Zambelli haar straf moeten uitzitten in de vrouwengevangenis van het Federaal District, die bekendstaat als “Colmeia” (bijenkorf).
Haar palmares: pistool en hackers
In de rij van de eerder vermelde radicalen nam Carla Zambelli een prominente plaats in. Twee incidenten markeren haar diepe val en laten zien hoe zij dacht boven de wet te staan. Het eerste incident vond plaats op 29 oktober 2022, de dag voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. In de chique wijk Jardins in São Paulo raakte zij in een woordenwisseling met de zwarte journalist Luan Araújo. Hoewel zij beweerde te zijn aangevallen, toonden beelden aan dat zij zelf struikelde tijdens de confrontatie. Wat daarna gebeurde was ongekend: Zambelli trok haar pistool en achtervolgde de journalist met getrokken wapen door de straat. Ze dwong hem zelfs onder schot in een café om op de grond te gaan liggen. Voor dit vertoon van eigenrichting en het illegaal dragen van een wapen op een verkiezingsdag werd zij later veroordeeld tot ruim vijf jaar gevangenisstraf.
Maar haar daden gingen verder dan de straat. Zambelli was ook de spil in een digitale aanval op de Braziliaanse rechtsstaat. Zij zocht contact met de beruchte hacker Walter Delgatti Neto en gaf hem de opdracht om de systemen van de Nationale Raad voor Justitie (CNJ) binnen te dringen. Het meest bizarre detail was dat zij hem een vals arrestatiebevel tegen minister Alexandre de Moraes liet plaatsen, nota bene “ondertekend” door de minister zelf. Dit was een bewuste poging om het rechtssysteem belachelijk te maken. Voor deze hack en de bijbehorende valsheid in geschrifte kreeg zij een aanvullende straf van tien jaar cel.
Het verhaal van Zambelli en de andere figuren om de leider heen leert ons een belangrijke les. Wanneer een machthebber zich omringt met mensen die de wet als een optie zien en provocatie als een politiek middel, is de uiteindelijke chaos geen toeval maar een onvermijdelijk gevolg. Het is een enorme opgave voor een land om na vier jaar van dergelijke figuren aan de knoppen de schade in korte tijd te herstellen. De uitlevering van Zambelli is het slotstuk van een periode waarin de macht dacht dat zij de wet kon buigen naar haar eigen wil.
Foto’s: Wikimedia Commons - Lula Marques/Agência Brasil - Facebook